Aan de hand van de stroomsterkte (A) én de lengte van de kabel (heen en terug!) bepaal je de minimale kabeldikte. Hier zijn veilige richtlijnen:

Enkele praktische voorbeelden

Gebruik altijd zekeringen die passen bij je kabeldikte. Twijfel je? Kies dan altijd een dikker kabeltype, zeker voor lange afstanden of hoge piekbelastingen. Maar hoe bepaal je nu eigenlijk welke zekering je nodig hebt? Lees hieronder verder!

De zekering beschermt de kabel, niet het apparaat. Veel mensen denken dat een zekering bedoeld is om een apparaat te beschermen tegen te veel stroom, maar in werkelijkheid is het de kabel die je beschermt. Als er te veel stroom door een te dunne kabel gaat, kan die oververhit raken en brand veroorzaken. Een zekering voorkomt dat.

Dus: de zekering moet altijd kleiner of gelijk zijn aan wat de kabel aankan, maar groter dan wat het apparaat verbruikt. Dit bepaal je als volgt:

Bereken het stroomverbruik van je apparaat.

Je hebt meestal het vermogen in watt en de spanning (V).

Kies de kabeldikte.

Zoals uitgelegd in ‘Welke kabeldikte gebruik je?’.

Kies een zekering die past bij de kabel én het verbruik.

De zekeringwaarde moet

• Groot genoeg zijn om het normale stroomverbruik van je apparaat door te laten
• Klein genoeg zijn om de maximale stroomcapaciteit van de kabel niet te overschrijden

Voorbeelden

Voorbeeld 1

• Je waterpomp verbruikt 5A
• Je kabel is 2.5 mm² → Kan ca. 20A aan
• Je gebruikt een zekering van 7.5A of 10A

➡️ Dit is veilig én effectief.

Voorbeeld 2

• Je koelkast trekt 5A
• Je kabel is 1.5 mm² → Kan max. 15A aan
• Je kiest een zekering van 7.5A

➡️ Veilig, en zal pas doorslaan bij overbelasting.

Voorbeeld 3

• Je omvormer trekt 80A bij vol vermogen.
• Je kabel is 25 mm² → Kan 100A aan.
• Je kiest een zekering van 100A (of 80A voor extra bescherming).

Handige richtlijnen hierbij:

Dit is een pak informatie, ik weet het! Je bent niet alleen, want dit is voor velen het lastigste onderdeel van de ombouw. Ik deel hieronder een beknopt stappenplan om de orde in jouw hoofd te behouden!

Het opbouwen van de elektriciteit in een camper is vergelijkbaar met het aanleggen van een klein energiesysteem in een huis. Alleen is het compacter, mobieler en moet het bestand zijn tegen trillingen, vocht en temperatuurschommelingen. De sleutel tot een goed werkend systeem zit in een logische opbouw, een goed schema én veiligheid.

Je begint altijd met het maken van een duidelijk plan. Dat betekent dat je eerst goed nadenkt over wat je wilt kunnen gebruiken in je camper. Wil je alleen wat verlichting en je telefoon opladen? Of wil je ook een koelkast, een laptop, een ventilator en zelfs een koffiemachine kunnen gebruiken? Door alle apparaten die je wilt aansluiten op een rij te zetten én hun stroomverbruik te berekenen, krijg je inzicht in hoeveel energie je nodig hebt en dus welke accu je moet kiezen.

Zodra je weet wat je wil, ga je het systeem op papier zetten. Dat doe je in de vorm van een elektrisch schema. Dit is als het ware de plattegrond van je stroominstallatie. Je tekent in wat de bron is (bijvoorbeeld een zonnepaneel of een aansluiting op de camping), waar de stroom daarnaartoe gaat (zoals de laadregelaar of acculader), en hoe het uiteindelijk bij je huishoudaccu en de verbruikers (zoals lampen of je koelkast) terechtkomt. In dit schema geef je ook aan waar de zekeringen komen en welke kabeldiktes je moet gebruiken. Daarmee voorkom je spanningsverlies en brandgevaar.

De opbouw zelf begint meestal met het plaatsen van de grote componenten: de huishoudaccu, de acculader, de eventueel geplande MPPT-zonnelader en (indien je off-grid wil kunnen laden tijdens het rijden) de DC-DC lader. Je zorgt ervoor dat deze onderdelen stevig bevestigd zijn, goed bereikbaar en voldoende geventileerd. Vooral lithiumaccu’s kunnen warmte afgeven, dus die zet je liever niet in een afgesloten kastje zonder luchtcirculatie.

Daarna ga je stap voor stap de kabels leggen tussen de componenten. Dat begint bij de stroombron, bijvoorbeeld van je zonnepaneel naar de MPPT-regelaar, van de walstroomaansluiting naar de acculader, of van je startaccu naar de DC-DC lader. Vanuit deze apparaten gaat de stroom naar de huishoudaccu, waar alles samenkomt. Het is belangrijk om op dit punt goede en veilige verbindingen te maken. Dat doe je met kabelogen, krimpkousen, en bij voorkeur met een accuklem of een busbar, waar je alle aansluitingen netjes op vastmaakt.

Vanaf de accu loopt er één dikke kabel naar je zekeringkast. Dit is het verdeelpunt waar je de stroom opsplitst naar verschillende groepen: één voor je verlichting, één voor je waterpomp, één voor USB-laders, en eventueel één voor een koelkast of omvormer. Elk van die groepen krijgt een eigen zekering, passend bij het verbruik. Dat zorgt ervoor dat als er ergens kortsluiting ontstaat, niet je hele systeem uitvalt – enkel de zekering van de betreffende groep slaat dan door.

Als laatste sluit je alle verbruikers aan op de zekeringkast, en test je per groep of alles naar behoren werkt. Gebruik hierbij altijd een multimeter om spanningen te meten en check of je nergens warmteontwikkeling hebt. Wanneer alles werkt zoals bedoeld, kun je je systeem netjes afwerken met kabelgoten, labels en eventueel een monitoringsysteem zoals een Victron SmartShunt, zodat je via je smartphone kunt zien hoeveel stroom je verbruikt en hoeveel capaciteit je nog hebt.

Het bouwen van een elektrische installatie vergt wat voorbereiding, maar is perfect zelf te doen met de juiste kennis, gereedschap en aandacht voor detail. En het mooie is: je bouwt een systeem dat volledig afgestemd is op jouw wensen, jouw reisstijl en jouw vrijheid.

Samengevat

• Bepaal je verbruik: maak een lijst van je apparaten en hun verbruik.
• Teken een schema: zie verderop voor 3 kant-en-klare schema’s.
• Plaats componenten: zoals lader, accu, MPPT enz.
• Leg de kabels: met juiste dikte, beveilig met zekeringen.
• Monteer zekeringkast en verbruikers.
• Test het systeem: met multimeter of monitor.

📌 Let op: monteer altijd zekeringen zo dicht mogelijk bij de stroombron (accu of paneel).

Dit is het eenvoudigste elektrische systeem voor je camper. Het is ideaal voor mensen die vooral op campings verblijven en daar toegang hebben tot walstroom. Je hebt maar één stroombron: het stopcontact op de camping. Er is geen zonnepaneel, geen dynamo, en dat maakt de installatie overzichtelijk.

We beginnen bij de buitenzijde van je camper, waar je een CEE-aansluiting monteert, dat is de bekende blauwe stekker die je op de meeste campings vindt. Van daaruit leg je een stevige 3-aderige kabel naar binnen, richting je acculader. Zorg dat je hier een zekering of een kleine aardlekautomaat tussen plaatst, om zowel jou als je apparatuur te beschermen.

De acculader die je installeert moet geschikt zijn voor het type accu dat je gebruikt, meestal een AGM of lithium van ongeveer 100Ah. De acculader zet de 230V van de camping om naar 12V laadstroom, en die stuur je vervolgens naar je huishoudaccu. Tussen de acculader en de accu plaats je een zekering, meestal rond de 30A, afhankelijk van de capaciteit van je lader.

Nu de accu aangesloten is, kun je de stroom verdelen naar je apparaten. Dit doe je via een zekeringkast of verdeelstrip. Je trekt vanaf de accu een dikke kabel naar deze zekeringkast en plaatst voor elke stroomgroep een afzonderlijke zekering. Denk aan aparte zekeringen voor je verlichting, waterpomp, en USB-laders. Van daaruit trek je kabels naar de eindgebruikers, zoals lampjes of stopcontacten.

Als je het netjes wilt afwerken, monteer je een spanningsmeter of batterijmonitor, zodat je altijd kunt zien hoe vol je accu nog zit.

Samengevat

Walstroom komt binnen via de CEE-ingang, gaat naar een acculader, die laadt je huishoudaccu op, en die levert stroom via een zekeringkast naar je apparaten.

Wat heb je hiervoor allemaal nodig?

• 1x AGM, Gel of Lithiumaccu 100Ah
• 230V acculader (bijv. Victron BlueSmart 15A)
• CEE-stekker + zekering
• Zekeringkast
• Zekeringen
• Verbruikers zoals dieselkachel, laptop, MaxxFan, verlichting, USB, waterpomp, frigo…
• Elektriciteitskabels in verschillende dikte
• Kabelogen

Dit systeem bouwt verder op het eerste schema, maar voegt een zonnepaneel toe. Je kunt dus opladen op de camping via walstroom, maar ook onderweg of als je vrij staat in de natuur. Dat maakt je installatie veelzijdiger, zonder dat het ingewikkeld wordt.

Je begint weer met de CEE-walstroomaansluiting, die net als in schema 1 via een acculader je huishoudaccu kan opladen. Die route blijft dus identiek: walstroom → acculader → accu → zekeringkast → verbruikers.

Daarbovenop plaats je nu een zonnepaneel op het dak van je camper (zie hoofdstuk ‘Zonnepanelen installeren’). De kabels van het zonnepaneel breng je via een dakdoorvoer naar binnen. Zorg dat je ze goed beschermt tegen water en slijtage. Deze kabels sluit je aan op een MPPT-laadregelaar. Die regelt de stroom uit het zonnepaneel zodat je accu efficiënt en veilig wordt geladen. Kies een laadregelaar die geschikt is voor het vermogen van je paneel en het type accu dat je gebruikt.

De uitgang van de MPPT-laadregelaar gaat naar dezelfde huishoudaccu die je ook via walstroom kunt laden. Ook hier plaats je een zekering tussen, meestal 10–15A, afhankelijk van de laadstroom van je zonnepaneel.

Wat bijzonder is aan dit systeem, is dat de stroom uit twee richtingen naar de accu komt: via de acculader (230V) én via zonne-energie (12–18V). Je hoeft die twee bronnen niet fysiek los van elkaar te schakelen – als je de juiste apparatuur gebruikt, regelen die dat automatisch.

Daarna verdeel je de stroom net als in het eerste systeem: via een zekeringkast naar je apparaten. Wil je ook een klein koffiezetapparaat of laptop gebruiken, dan kun je hier een kleine omvormer toevoegen, bijvoorbeeld 300W, die je via een aparte zekering direct op de accu aansluit.

Samengevat

Je bouwt een systeem met dubbele oplaadoptie (via de camping én via de zon) wat zorgt voor meer vrijheid tijdens het reizen.

Wat heb je hiervoor allemaal nodig?

• 1x AGM, Gel of lithiumaccu 150Ah
• Zonnepaneel 150W
• MPPT-regelaar (bijv. Victron 75/15)
• 230V acculader
• Zekeringkast
• Zekeringen
• Verbruikers zoals dieselkachel, laptop, MaxxFan, verlichting, USB, waterpomp, frigo…
• Kleine omvormer
• Elektriciteitskabels in verschillende dikte
• Kabelogen

De opbouw begint met de huishoudaccu, meestal een krachtige lithiumaccu van 200Ah of meer. Je plaatst er eventueel twee in parallel voor meer capaciteit. Alles wat je aansluit, komt hier uiteindelijk bij samen.

Daarnaast installeer je een DC-DC lader tussen de startaccu van je voertuig en je huishoudaccu. Die zorgt ervoor dat je accu geladen wordt terwijl je rijdt, zonder je voertuigaccu leeg te trekken. Deze lader detecteert automatisch wanneer de motor draait en activeert dan het laden. Belangrijk is hier dat je een zekering plaatst aan de in- én uitgang van de DC-DC lader, meestal 50–60A.

De walstroomoptie voeg je toe via een omvormer/lader-combi, zoals van ECTIVE of Victron. Die laad je accu op met netstroom én geeft je tegelijk 230V in de camper. Deze unit sluit je ook aan op je CEE-invoer.

Alles komt uiteindelijk uit op je zekeringkast, van waaruit je stroom verdeeld naar grotere verbruikers zoals een koelkast, dieselkachel, ventilator, LED-lampen en een 1000W+ omvormer voor 230V-toestellen. Zorg dat je stevige kabels en passende zekeringen gebruikt, want de stromen kunnen hier hoog zijn.

Om alles te monitoren, gebruik je een batterijmonitor zoals de Victron SmartShunt. Die geeft via een app real-time info over je accuniveau, verbruik, laadstroom en resterende autonomie.

Samengevat

Je laadt je accu via de zon, tijdens het rijden én via walstroom. Je systeem is krachtig, robuust, en volledig autonoom. Je bent dus klaar voor een off-grid leven!

Wat heb je hiervoor allemaal nodig?

• lithiumaccu evt. in parallel (300Ah totaal)
• 2x 150W zonnepanelen
• MPPT 100/30 of 100/50
• DC-DC lader (Victron Orion 30A of 50A)
• Lader/omvormer combi (bv. Victron of Ective CSI)
• Shunt en batterijmonitor
• Zekeringkast
• Zekeringen
• Verbruikers zoals dieselkachel, laptop, MaxxFan, verlichting, USB, waterpomp, frigo…
• Elektriciteitskabels in verschillende dikte.
• Kabelogen

• Gebruik zeker geen te dunne kabels want dit gaat lijden tot spanningsverlies.
• Gebruik altijd zekeringen! Als je dit niet doet heb je een significant groot brandgevaar.
• Sluit accu’s en zonnepanelen parallel aan, en niet in serie!
• Gebruik geen te kleine acculader voor je accucapaciteit

• Gebruik kleurcode voor kabels (rood = +, zwart = –).
• Zorg voor goede ventilatie rond accu’s.
• Test elk onderdeel apart bij opstart.
• Bundel kabels met flexibele kabelgoten.